Wout van Laar, ‘Zendingsconferentie te Athene,' Friesch Dagblad , mei 2006

Zendingsconferentie te Athene

De 13de wereldzendingsconferentie is voorbij. Van 9-16 mei waren 600 deelnemers uit ruim honderd landen in Athene bijeen om zich te bezinnen op zending, vanuit het thema 'Kom, Heilige Geest, maak heel en verzoen'. Een hoogtepunt was de feestelijke samenkomst op Pinksterzondag op de Areopagus. Op de plek waar Paulus ooit het Evangelie verkondigde aan een groepje Griekse filosofen hadden zich nu vertegenwoordigers van kerken wereldwijd verzameld. Geïnspireerd lieten zij zich uitzenden in de voetsporen van de apostel. Hun missie: in een veelheid van contexten getuigen van Jezus Christus zijn en werken aan' healing communities'.

De conferentie, waarvan de eerste editie in 1910 werd gehouden, werd in meer dan een opzicht historisch. Bijzonder was dat deze voor het eerst plaats vond in een overwegend Orthodox land. Gastvrouw was de machtige Grieks-Orthodoxe Kerk. Best spannend: een week lang over zending praten in een context waar evangelisatie door de kerkelijke hiërarchie wordt gezien als proselitisme en zieltjes winnen. Uitgerekend in Athene werd een begin gemaakt, hoe pril ook, aan de dialoog tussen de Orthodoxie en de explosief groeiende pinksterkerken. De wind van het pentecostalisme was gedurig voelbaar.
Dat brengt bij een tweede bijzonderheid: behalve de lidkerken van de Wereldraad van Kerken namen ditmaal ook kerken die geen lid zijn van deze organisatie, zoals de rooms-katholieken, evangelische en pinksterkerken, voor de eerste keer met flinke delegaties deel aan de activiteiten. Bovendien waren zij officieel betrokken bij de voorbereiding van de conferentie.
Ten derde: de keus van het thema healing is vooral te danken aan de aan betekenis winnende kerken van het Zuiden. Niet alleen voor de pinksterkerken, maar ook voor andere meer traditionele kerken van Afrika, Latijns-Amerika en Azië vormt de dienst van genezing vaak een gewoon onderdeel van de kerkelijke praktijk. Zij ook lijden het meest aan de tragedie van AIDS, het ontbreken van gezondheidszorg en gewapende conflicten.

De agenda van de Wereldraad wordt steeds meer bepaald door de vragen van de niet-westerse kerken. Dat bleek in Athene helder. "De Europese manier van geloven is niet langer norm", stelde de Afrikaan dr. Sam Kobia, algemeen secretaris van de Wereldraad. "De verschuiving van het christendom naar het Zuiden dwingt de kerken tot nieuwe visies op zending en evangelisatie. Staan wij open voor zending vanuit onverwachte hoek? Zullen wij luisteren naar broeders en zusters die de Geest hebben ontvangen, maar nooit zijn bekeerd door Europese en Amerikaanse zendelingen?"
Merkbaar was ook dat de conferentie in overeenstemming met het thema was getoonzet als een gebed om de Geest. De stijl van de conferentie weerspiegelde dat. Het hart van de conferentie klopte niet in de plenaire vergaderingen en de talloze workshops waar de programma's van de Wereldraad werden gepresenteerd. Dat werd beleefd in de kleine zogenaamde home groups, die tweemaal per dag samenkwamen; deze vormden een bron van inspiratie en hoop. Daar ging de bijbel open, werd gebeden en gezongen; er waren getuigenissen en onderling pastoraat. Er was vooral ruimte om te luisteren naar elkaar, om samen te horen naar het Woord.

Van betekenis was ook de rooms-katholieke bijdrage, zoals die door een delegatie van ruim 40 personen werd ingebracht. Daaruit sprak een doordachte en evenwichtige missiologie, die opvallend genoeg bij evangelicals veel herkenning wakker riep. Indruk maakte de toespraak van Robert Schreiter, een katholieke priester die doceert aan de Catholic Theological Union in Chicago. Schreiter, die ook aan de basis betrokken is bij verzoeningsprocessen, stelde dat de taal rondom verzoening vaak onhelder is en soms wordt gemanipuleerd om oneigenlijke doelen te dienen. Maar verzoening legt het hart van het Evangelie bloot en is zo heel bruikbaar als paradigma (raamwerk) voor de zending van de kerk. De sociale dimensie van verzoening heeft drie aspecten: het vertellen van de waarheid, strijd voor gerechtigheid in al zijn dimensies en werken in de richting van vergeving. Kerken moeten het aandurven veilige, gastvrije ruimten te creëren waar de waarheid kan worden gezegd en gehoord. Maar het moeilijkst is het werken aan vergeving, omdat er zowel van de kant van de dader als van het slachtoffer heel wat moet gebeuren. Kerken kunnen deze processen alleen begeleiden door gemeenschappen te worden van gedenken van wat God in Christus heeft gedaan en ons te richten op zijn beloften. Verzoening behoort aan God. Wij mogen deelnemen aan iets wat groter is dan onszelf: het werk van de Drie-enige God, die heil en heel-making brengt aan zijn wereld.

Het programma bood misschien weinig ruimte voor bezinning op 'evangelisatie' als kerntaak van zending. In getuigenissen van genezing en verzoening kwam het 'getuige zijn van Jezus' echter in vele toonaarden vaak indrukwekkend naar voren. Heel concreet werden wegen zichtbaar hoe in tal van vormen van gebrokenheid kerken heelmakende gemeenschappen zijn, die mensen bij Christus brengen. De uitdaging is om de sociaal-politieke aspecten van healing ministry van de oude Wereldraad in zijn inzet voor gerechtigheid en milieu te verbinden met de inbreng van de charismatische kerken van het Zuiden met hun integrale inzichten op het gebied van Geestesgaven en genezing. Grote vraag is of westerse kerken van de Verlichting en de rede en de kerken van het zuidelijk halfrond, met hun premoderne tradities en een meer directe en intuïtieve omgang met God en de Bijbel, erin zullen slagen tot een inhoudelijke ontmoeting te komen. Zeker is dat wij door hen worden bevraagd op de vooronderstellingen van de Verlichting met zijn gereduceerde wereldbeeld.